Home

=Kerken van Nederland=


 * Kerken van Nederland**. De negentiende eeuw was een onstuimige eeuw voor het kerkelijke leven in Nederland. In 1834 en 1886 ontstonden er twee nieuwe kerken naast de oude Hervormde Kerk. De oorzaak hiervan was grote meningsverschillen over de leer van de kerk. Belangrijke hoofdrolspelers in deze kerkelijke conflicten waren Hendrik de Cock en Abraham Kuyper. Naast deze kerken, waren er ook meer vrije kerkelijke groepen die tot op de dag van vandaag bestaan. Zo worden meestal evangelisch genoemd.

Ontstaan
In het begin van de negentiende eeuw waaide er een geest van verlichting en moderne denkbeelden door de kerk. Gebeurtenissen die op een belangrijke manier bijdroegen aan de verspreiding van moderne denkbeelden waren de invoering van de evangelische gezangen, de invoering van het algemeen reglement en de invoering van een nieuwe proponentsformule.

Uit verzet tegen deze moderne invloeden in de kerk, zag Hendrik de Cock zich in 1834 genoodzaakt zich af te scheiden van de Nederlands Hervormde Kerk. Deze afscheiding vond plaats in Ulrum door het ondertekenen van de acta van afscheiding of wederkering .Vele orthodoxe kerkgangers sloten zich daarna bij de afscheiding aan.

Toch bleef er nog een grote groep orthodoxen in de kerk. In Nederland was het onder andere Guillaume Groen van Prinsterer die een aantal redenen noemde om in de kerk te blijven. Hij ontleende deze argumenten aan de Franse predikant Adolph Monod. Een groep welgestelde orthodoxen die in de kerk wilden blijven, vormen samen het reveil. Bekende leden van het reveil waren Willem Bilderdijk, Abraham Capadose en Isaac Da Costa.

Vanaf 1870 werd Abraham Kuyper, één van de leerlingen van Groen van Prinsterer, steeds belangrijker op kerkelijk en politiek terrein. Hij wilde de kerk zuiveren van moderne ideeën en bedacht daarvoor een actieplan. Het actieplan mislukte toen in 1886 Kuyper en zijn volgelingen met de kerkelijke besturen in conflict kwamen en afgezet werden. Vanaf dat moment begon de doleantie, opnieuw een afsplitsing van de Nederlands Hervormde Kerk.

Geschiedenis
In de eerste dertig jaren van de afscheiding, hadden de afgescheidenen met veel tegenslag te kampen. Ze werden lange tijd door de overheid vervolgd en daarnaast waren ze ook onderling sterk verdeeld. De vereniging van 1869 en de oprichting van een theologische school bracht meer rust en stabiliteit. Het reveil was vooral een beweging van de hogere stand in de maatschappij. Het reveil begon eerder dan de afscheiding maar verloor tijdens de tweede helft van de negentiende eeuw haar invloed. Na de doleantie stelde Kuyper en zijn volgelingen alles in het werk om samen te gaan met de afgescheidenen. Ondanks de vele bezwaren die er van beide zijden waren, kwam het in 1892 tot een vereniging.

Waardering
Over het nut en de noodzaak van de afscheiding en doleantie zijn de meningen erg verdeeld. Er wordt over de afscheiding wel eens gezegd dat die een repeterende breuk ten gevolg heeft gehad. Anderen wijzen er echter op De Cock en Kuyper geen keus hadden. De kerkscheuringen in de negentiende eeuw hebben een blijvend gevolg gehad voor de eeuwen daarna. Ook nu nog bestaat de gereformeerde gezindte uit vele gereformeerde kerken.